Το εγκαταλειμμένο εργοστάσιο

Το εγκαταλειμμένο εργοστάσιο

Συγγραφέας	Βόλφγκανγκ Χίλμπιγκ
Τίτλος	Alte Abdeckerei
Γλώσσα	Γερμανικά
Ημερομηνία δημοσίευσης	1991
Μορφή	Erzählung
δεδομένα (π • σ • ε )

Το εγκαταλειμμένο εργοστάσιο (γερμανικά: Alte Abdeckerei‎‎, κυριολεκτικά Παλιό εργοστάσιο αξιοποίησης ζωικών υπολειμμάτων) είναι σουρεαλιστικό διήγημα του Βόλφγκανγκ Χίλμπιγκ γραμμένο το 1990 με βάση σημειώσεις του 1980. Εκδόθηκε στη Φρανκφούρτη το 1991. Αναφέρεται στα ερειπωμένα βιομηχανικά εργοστάσια της ΛΔΓ και παρατηρήσεις του συγγραφέα για την τελική τους παρακμή στην εποχή μετά τη Γερμανική επανένωση. ^[1]

Στους περιπάτους του, ένας νεαρός εξερευνά μια μυστηριώδη περιοχή κοντά στο σπίτι του - στα όρια μεταξύ λογοτεχνικής φαντασίας και πολιτικής πραγματικότητας - γεμάτη ερείπια, ακαλλιέργητα χωράφια και εγκαταλειμμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των δικών του: Άνθρωποι έχουν εξαφανιστεί εκεί, του λένε, άνθρωποι για τους οποίους κανείς δεν επιτρέπεται να μιλάει πια, αν και κανείς δεν τους ξέχασε.^[2]

Το διήγημα έγινε κατανοητό ομόφωνα από τους κριτικούς ως η πιο έγκυρη μεταφορά για το τέλος της ΛΔΓ.^[3]

Όταν ήταν μαθητής, ο αφηγητής συνήθιζε να περιπλανιέται σε μια εγκαταλελειμμένη βιομηχανική περιοχή κοντά στην πόλη του: «Πέρα από τη σιδηροδρομική γραμμή άνθρακα, νοτιοανατολικά ενός ημι-ακατοίκητου χωριού, βαθιά στην κατάφυτη κοιλότητα, ακριβώς δίπλα σε έναν κατεστραμμένο φράχτη, ξεκινούσε η περιοχή που ήταν η «Ανατολή», όπου κανείς δεν μπορούσε να διεισδύσει ατιμώρητος». Στη μέση των ερειπίων, σε ένα μισογκρεμισμένο κτίριο, λειτουργούσε ένα εργοστάσιο που χρησιμοποιούσε τεχνολογία του 1920.

Σχεδόν κάθε απόγευμα, και πάντα μόνος, κατευθύνονταν προς τη σιδηροδρομική γραμμή, πίσω από την οποία κρυβόταν η περιοχή. Οι δικαιολογίες του για τις συνεχείς βραδινές απουσίες του δεν γίνονταν δεκτές και διατάρασσαν την οικογενειακή ηρεμία. ^[4]

Στη συνέχεια θίγεται το δυσάρεστο θέμα της παραγωγής πρώτων υλών για σαπούνι ή σκόνη πλύσης από κουφάρια ζώων. Απωθημένος από τις άσχημες οσμές που αναδίδονταν από το εργοστάσιο σαπουνιών, ο αφηγητής χρειάστηκε δεκαετίες για να ξαναπλησιάσει.

Στην πραγματικότητα, ο μοναχικός περιπλανώμενος, γράφει ενήλικος και κοντά στον θάνατο - φαίνεται δηλητηριασμένος από τα τοξικά απόβλητα που περιέβαλαν το παλιό εργοστάσιο - και δεν είναι σε θέση να εξηγήσει γιατί πήγαινε. «Γιατί αυτό που έχει εξαφανιστεί μπορεί να απαντηθεί μόνο με άφωνη φωνή». Δηλαδή, η καταστροφή έχει ήδη συμβεί όταν ο αφηγητής βαδίζει πάλι μέσα από «χόρτα και θάμνους» προς την κυκλική τρύπα «μερικών εκατοντάδων μέτρων σε διάμετρο». Ένα «γιγαντιαίο φεγγάρι» φωτίζει τη σκηνή. Το φεγγαρόφωτο όμως δεν φτάνει πια στο έδαφος, η γη πάνω από τα αχρησιμοποίητα φρέατα έχει καταρρεύσει με τρομερό βρυχηθμό και δημιούργησε μια τεράστια τρύπα όπου ένας Λεβιάθαν ρουφάει φωτιά και νερό ταυτόχρονα μέσα στο στόμα του. ^[5]

Το διήγημα δεν ακολουθεί τον γραμμικό αφηγηματικό χρόνο. Στο ρεύμα των αφηγούμενων αναμνήσεων, ο βιωματικός κόσμος του περίπου 16χρονου νεαρού, στον οποίο ενσωματώνονται ακόμη παλιότερες παιδικές αναμνήσεις, δεν διαχωρίζεται σαφώς από το παρόν του μεταγενέστερου αφηγητή.

Λόγω της ημιτελούς μορφής του κειμένου, οι κριτικοί το χαρακτήρισαν μια «αλληλουχία εξαιρετικών καταστάσεων» παρά για πλοκή.^[6]

• Το 2020 διασκευάστηκε σε ραδιοφωνικό θεατρικό έργο ^[7]