Ναυτική Αμυντική Περιοχή

Με τον όρο Ναυτική Αμυντική Περιοχή (ΝΑΠ) καλούνταν παλαιότερα περιφέρεια θαλάσσιου χώρου και ακτών της ελληνικής επικράτειας με σαφή αμυντικό χαρακτήρα και οργάνωση. Τόσο ο ελληνικός θαλάσσιος χώρος όσο και οι ακτές είχαν χωριστεί σε έξι αριθμούμενες Ναυτικές Αμυντικές Περιοχές. Η διάκριση αυτή έπαψε να υφίσταται αμέσως μετά τον Β' Π.Π. όπου αντ' αυτών ορίσθηκαν οι τρεις σύγχρονες Ναυτικές Διοικήσεις, η Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου, η Ναυτική Διοίκηση Ιονίου και η Ναυτική Διοίκηση Βορείου Ελλάδος.

Συγκεκριμένα παρότι ο θεσμός των ΝΑΠ υπαγορεύτηκε από το Ν.Δ/γμα Περί Οργανώσεως της Ναυτικής Aμυνας της χώρας του 1926^[1], η ουσιαστική προσπάθεια της συστηματικής οργάνωσης της παράκτιας άμυνας της Ελλάδος ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1935^[2], όταν και συνεστήθη η Ανωτέρα Διοίκηση της Παρακτίου Αμύνης στην οποία και υπάχθηκαν οι ακόλουθες έξι ΝΑΠ:

1. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Ένα, (ΝΑΠ-1), με έδρα την Πάτρα όπου και κάλυπτε ακτές, λιμένες και νήσους του Ιονίου
2. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Δύο, (ΝΑΠ-2), με έδρα τα Χανιά όπου και κάλυπτε ακτές και λιμένες της Κρήτης και παρακείμενες νήσους
3. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Τρία, (ΝΑΠ-3), με έδρα τον Πειραιά όπου και κάλυπτε ακτές και λιμένες ανατολικής Πελοποννήσου και Κυκλάδες.
4. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Τέσσερα (ΝΑΠ-4), με έδρα τη Χαλκίδα όπου και κάλυπτε ακτές και λιμένες Βόρειου και νότιου Ευβοϊκού.
5. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Πέντε, (ΝΑΠ-5), με έδρα τη Θεσσαλονίκη όπου και κάλυπτε ακτές, λιμένες και νήσους του Βορείου Αιγαίου, και
6. Ναυτική Αμυντική Περιοχή - Έξι, (ΝΑΠ-6). με έδρα τη Χίο όπου και κάλυπτε ακτές, λιμένες και νήσους του Ανατολικού Αιγαίου πλην της Δωδεκανήσου που τότε αποτελούσε ιταλική επικράτεια.

Με πενιχρά οικονομικά μέσα, επανδρώθηκαν οχυρωματικά και έργα αντιαεροπορικής άμυνας στην ξηρά και οργανώθηκαν πεδία ναρκών και ανθυποβρυχιακά φράγματα για προστασία ζωτικών λιμένων και βάσεων σε όλη την επικράτεια, ώστε να πραγματοποιηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό η χρήση τους με την έναρξη του πολέμου. Μετά την ύπουλη βύθιση του «ΕΛΛΗ» στο λιμάνι της Τήνου, στις 15-8-1940, από το Ιταλικό υποβρύχιο «DELFINO», το ΓΕΝ προέβη στην επίσπευση της συμπλήρωσης των προκαταρκτικών φάσεων της πολεμικής κινητοποίησης.

Σκοπός των Ν.Α.Π. ήταν «η υπεράσπιση σε περίπτωση πολέμου των ζωτικών παράκτιων περιοχών ή θέσεων της χώρας από θαλάσσιες, εναέριες ή συνδυασμένες επιθέσεις, η συστηματικότερη οργάνωση υποβρύχιας άμυνας, η προστασία των θαλασσίων συγκοινωνιών και η επωφελέστερη γενικότερα χρησιμοποίηση των ναυτικών και εναερίων δυνάμεων».^[3]

Τα πρώτα οχυρωματικά έργα, ξεκίνησαν το 1935 κάτω από την επίβλεψη Γερμανών αξιωματικών, επειδή η Γερμανία θεωρείτο εκείνη την εποχή ότι είχε μεγαλύτερη πείρα. Αποπερατώθηκαν με ζήλο από Έλληνες αξιωματικούς πλαισιωμένους από απόφοιτους πολιτικούς μηχανικούς του Πολυτεχνείου.^[3][4]

Για τα πυροβόλα της παράκτιας άμυνας αλλά και των ναυτικών οχυρών των Ν.Α.Π., χρησιμοποιήθηκε κάθε διαθέσιμο υλικό, συμπεριλαμβανομένων ακόμα και πυροβόλων παροπλισμένων ελληνικών θωρηκτών όπως του «Λήμνος» και του ευδρόμου «Έλλη» κατά τη μετασκευή του καθώς και των λειτουργικών πυροβόλων του οθωμανικού θωρηκτού «Φετχί  Μπουλέντ» που είχε βυθιστεί το 1912 στο Θερμαϊκό Κόλπο.^[5][3]

Γέροντας Παναγιώτης, Μεθ’ΟρμήςΑκαθέκτου, Β’ Έκδοση, Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού, Αθήνα 2019.

Καββαδίας Επαμεινώνδας, Ο Ναυτικός Πόλεμος όπως τον έζησα. Αναμνήσεις 2 Μαρτίου 1935-25 Μαρτίου 1943, Πυρσός, Αθήνα 1950.

Κατσικαρέλης Μιχάλης, Η παράκτια άμυνα της Ελλάδας στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο μέσα από την δράση των Ναυτικών Αμυντικών Περιοχών (Ν.Α.Π.), https://www.navalhistory.gr/paraktia-amyna-nap/

Κυρίμης Κωνσταντίνος, Υπόγειες ναυτικές οχυρώσεις στην Αττική (1936-44), Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Πειραιάς 2021.

Τούμπας Ιωάννης, Εχθρός εν όψει-Αναμνήσεις του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ανατύπωση Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος, Πειραιάς 2016.

Φωκάς Δημήτριος,(1953), Έκθεσις επί της δράσεως του Ναυτικού κατά τον πόλεμον 1940-1944, τ. Α΄-Β΄, Τυπογραφείο ΠΝ, 1953.