Γιάνναρος (καραγκιοζοπαίκτης)

Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο. Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|1|05|2026}}

Ιωάννης Μουρελάτος
Όνομα στη μητρική γλώσσα	Γιάνναρος (Ελληνικά)
Ψευδώνυμο	Γιάνναρος
Γέννηση	1931 Σύνορα Πάτρας, Ελλάδα
Θάνατος	12 Δεκεμβρίου 2012 Πάτρα, Ελλάδα
Εθνικότητα	Ελληνική
Χώρα πολιτογράφησης	Ελληνική
Ιδιότητα	καλλιτέχνης[1] και καραγκιοζοπαίκτης[1]
Γονείς	Ντίνος Μουρελάτος (πατέρας)
Είδος τέχνης	Λαϊκο Ελληνικό Θέατρο Σκιών
δεδομένα (π • σ • ε )

Ο Γιάνναρος ήταν Έλληνας καραγκιοζοπαίχτης. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Μουρελάτος και γεννήθηκε στην Πάτρα το 1931. Μεγάλωσε στην συνοικία Σύνορα Πάτρας. Ήταν γιος του καραγκιοζοπαίχτη Ντίνου Μουρελάτου που είχε ένα καπνοπωλείο στην ίδια γειτονιά. Ο Γιάνναρος μεγαλώνοντας δούλεψε για μερικά χρόνια στο μηχανουργείο Λεπεσιώτη και Σινιγάλια αλλά στα δεκαεπτά του χρόνια τον τράβηξε η τέχνη του καραγκιοζοπαίχτη. Όπως έλεγε: «είμαι γεννημένος καραγκιοζοπαίχτης». Η πρώτη επαφή με τον μπερντέ το 1950 ήταν δίπλα στο μεγάλο δάσκαλο Ορέστη (Ανέστη Βακάλογλου) που τον έγινε βοηθός του μια μέρα που έλειπε ο κανονικός βοηθός του, Σπύρος Γαρούφης. Ο Γιάνναρος μαγεύτηκε, και από τότε μέχρι το '51 ήτανε βοηθός του Ορέστη.

Ο Γιάνναρος ήταν γεννημένος να παίζει μιμούμενος φωνές και με το σπιρτόζο χιούμορ του να ξεσηκώνει μικρούς και μεγάλους ,κάτι που του είχε αναγνωριστεί προτού γίνει καραγκιοζοπαίχτης. Το 1951 έγινε βοηθός στον Βασίλαρο μέχρι το '53 μετά έστησε δικό του μπερντέ. Είχε πει πως τον βοήθησε πολύ ο πατέρας του διότι ήταν λαϊκός συγγραφέας και έγραφε έργα σε διάφορους καραγκιοζοπαίχτες. Δυστυχώς ο Γιάνναρος δεν βρήκε σε δόξα τον καραγκιόζη γιατί την δεκαετία του '50 είχαν έρθει τα μεγάλα θηρία, όπως τα αποκαλούσε δηλαδή, τον κινητό και τον στάσιμο κινηματογράφο.

Η πρώτη παράσταση που έπαιξε μόνος του ήταν στο χωριό Τέμενη έξω από το Αίγιο το 1951 με το έργο «Ο βασιλεύς των Ορέων», όταν ο Βασίλαρος αρρώστησε και χρειάστηκε να τον αντικαταστήσει. Στο διάστημα μετά την μαθητεία του στον Βασίλαρο, ο Γιάνναρος έπαιζε στην Κεφαλλονιά για τον εφοπλιστή Βεργωτή, από το 1951 μέχρι τους σεισμούς, που έγιναν στις 13 Αυγούστου 1953. Τον Οκτώβρη του 1953 κατατάχτηκε στρατιώτης. Κατά τη στρατιωτική θητεία του υπήρξε εμψυχωτής της μονάδας του. Διοικητής του υπήρξε και ο Στυλιανός Παττακός, τον οποίο ο Γιάνναρος χαρακτήριζε ως «φίλο του καραγκιόζη».^[2]

Ο Γιάνναρος παρέμεινε για πολλά χρόνια στο Μεσολόγγι, από όπου καταγόταν και η σύζυγος του. Πρώτη φορά έπαιξε στο Μεσολόγγι το 1956, όταν νυμφεύτηκε, και στην πόλη αυτή έμεινε μέχρι το 1957, για να επιστρέψει το 1961.

Σε συνέντευξη που έδωσε (Μεσολόγγι, καλοκαίρι 1969) στον ιταλοσκωτσέζο απεσταλμένο ερευνητή του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Μάριο Ρινβολούκρι, υποστηρίζει πως η εντύπωση που είχε δημιουργήσει στους Μεσολογγίτες ήταν τόσο καλή, που κανένας άλλος καραγκιοζοπαίχτης δεν κατάφερνε να στεριώσει εκεί. Αυτό συνέβαινε, κατά τη γνώμη του, αφενός λόγω του ότι ήξερε την ντοπιολαλιά, επειδή μπορούσε να λέει καλαμπούρια για τοπικά γεγονότα και πρόσωπα χωρίς όμως να γίνεται προσβλητικός. Αφετέρου, διότι είχε αναπτύξει προσωπικές σχέσεις με τους θεατές και ενθάρρυνε τη συμμετοχή τους στην παράσταση. Μάλιστα, δεν ήταν λίγες οι φορές που άνοιγε ολόκληρες συζητήσεις ο Καραγκιόζης του με τους θεατές, ενώ περιέγραψε πως κάποτε ένας θεατής και φίλος του, αποπειράθηκε να κεράσει φαγητό τον Καραγκιόζη, στέλνοντας μεζέ και μπύρα πίσω από τον μπερντέ.^[3]

Τις θετικές εντυπώσεις που είχε δημιουργήσει στο Μεσολόγγι, δημιουργούσε όπου έπαιζε επειδή, όπως υποστήριζε, σατίριζε τύπους και συνήθειες και όχι την προσωπική ζωή του θεατών. Ακόμη, στην πολιτική σκηνή η σάτιρα του έθιγε πάντα και τις δύο πλευρές, και ποτέ μονόπλευρα. Αν και αγαπούσε  πολύ τον καραγκιόζη και ο ίδιος είχε μεγάλη απήχηση, αισθανόταν πικρία από την αδιαφορία των νέων, αλλά και του κράτους για τον καραγκιόζη, καθώς και για την κακή κοινωνική φήμη του επαγγέλματός του.^[4]

Ως καραγκιοζοπαίχτης ταξίδευε συνέχεια, διαμένοντας τουλάχιστον ένα μήνα σε κάθε στέκι του. Είχε επισκεφτεί πολλές πόλεις και χωριά της Ελλάδας και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου, από όπου καταγόταν. Ενδεικτικά αναφέρονται τόποι δράσης του: Πάτρα, Μεσολόγγι, Αίγιο, Αμαλιάδα, Ανδραβίδα, Πύργος, Αμφιλοχία, Κεφαλλονιά, Ζάκυνθος, Κέρκυρα, Αθήνα, Λαμία.^[5]

Το 1982 αντιπροσωπεύει την Ελλάδα στα ευρωπάλια.Το '83 ταξιδεύει στην Νέα Υόρκη καλεσμένος από το σύλλογο των Πατρινών τον Κωστή Παλαμά για τους Έλληνες που βρίσκονται εκεί και ύστερα το 1983 ταξιδεύει στην Αυστραλία.

Επίσης ο Γιάνναρος συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή Οι Σκιές του Μπερντέ για 3 επεισόδια.

Έδωσε τις παρακάτω 7 παραστάσεις στην τηλεοπτική σειρά τα Τα Κολλητήρια ( Ο Καραγκιόζης Γραμματικός, Ο Καραγκιόζης Προφήτης, Το Ναυάγιο Μπαρμπαγιώργου, Ο Χριστιανομάχος, Ο Πλούτος του Αριστοφάνη Α & Β, Η Γέννηση κολλητηριού).

Έδωσε τις παρακάτω 7 παραστάσεις στην τηλεοπτική σειρά τα Ο Καραγκιόζης ( Το Πιθάρι, Ο Πύργος ιπποτών, Το Φρούριο δαιμόνων, Η Αρχόντισσα κάστρου, Ο Γερο-Γκόρτσας, Ο Μπαρμπαγιώργος λόρδος, Ο Καπετάν Καραφωτιάς).

Τέλος έδωσε τις παρακάτω 2 παραστάσεις στην τηλεοπτική σειρά Και μιλάει...και λαλάει ( Η Κρεμάλα του Πατριάρχη, Οι αντάρτες της Μακεδονίας).

Γιάνναρος, συνέντευξη στον Μ. Ρινβολούκρι, Μεσολόγγι 1969. Milman Parry Collection of Oral Literature, Harvard University, μαγνητοταινία 68/2. Διαθέσιμη στο: https://mps.lib.harvard.edu/sds/audio/462417724.