Αφρικανική υγρή περίοδος

Η αφρικανική υγρή περίοδος ήταν μια κλιματική περίοδος στην Αφρική κατά τα τέλη των γεωλογικών εποχών του Πλειστοκαίνου και του Ολοκαίνου, όταν η βόρεια Αφρική ήταν πιο υγρή από ό,τι είναι σήμερα. Η κάλυψη μεγάλου μέρους της Σαχάρας από χόρτα, δέντρα και λίμνες προκλήθηκε από αλλαγές στην κλίση του άξονα της Γης, αλλαγές στη βλάστηση και τη σκόνη στη Σαχάρα που ενίσχυσαν τον αφρικανικό μουσώνα, καθώς και από αυξημένα αέρια του θερμοκηπίου. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Τελευταίου Παγετωνικού Μεγίστου, η Σαχάρα περιείχε εκτεταμένα πεδία αμμοθινών και ήταν ως επί το πλείστον ακατοίκητη. Ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι είναι σήμερα, και οι λίμνες και τα ποτάμια της, όπως η Λίμνη Βικτώρια και ο Λευκός Νείλος, ήταν είτε ξηρά είτε σε χαμηλά επίπεδα.

Η υγρή περίοδος άρχισε περίπου πριν από 14.600–14.500 χρόνια, στο τέλος του γεγονότος Χάινριχ 1, ταυτόχρονα με τη θέρμανση Bølling–Allerød. Ποτάμια και λίμνες όπως η Λίμνη Τσαντ σχηματίστηκαν ή επεκτάθηκαν, παγετώνες αναπτύχθηκαν στο Όρος Κιλιμάντζαρο και η Σαχάρα υποχώρησε. Δύο σημαντικές ξηρές διακυμάνσεις σημειώθηκαν· κατά τη διάρκεια της Νεοτέρας Δρυάδος και του σύντομου κλιματικού γεγονότος πριν από 8,2 χιλιάδες έτη. Η Αφρικανική Υγρή Περίοδος έληξε πριν από 6.000–5.000 χρόνια κατά τη διάρκεια της ψυχρής περιόδου Ταλαντώσεως της Πιόρα. Παρόλο που ορισμένα στοιχεία δείχνουν ένα τέλος πριν από 5.500 χρόνια, στο Σαχέλ, την Αραβία και την Ανατολική Αφρική το τέλος της περιόδου φαίνεται να συνέβη σε διάφορα στάδια, όπως το κλιματικό γεγονός πριν από 4,2 χιλιάδες έτη.

Η Αφρικανική Υγρή Περίοδος οδήγησε σε εκτεταμένη εγκατάσταση ανθρώπων στη Σαχάρα και στην Αραβική Έρημο και είχε βαθιά επίδραση στους αφρικανικούς πολιτισμούς, όπως τη γέννηση του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού. Οι άνθρωποι στη Σαχάρα ζούσαν ως κυνηγοί-συλλέκτες και εξημέρωσαν βοοειδή, κατσίκες και πρόβατα. Άφησαν αρχαιολογικούς χώρους και αντικείμενα, όπως ένα από τα αρχαιότερα κανό που έχουν ποτέ ανακαλυφθεί και βραχογραφίες όπως αυτές στο Σπήλαιο των Κολυμβητών και στα Όρη Ακάκους. Παλαιότερες υγρές περίοδοι στην Αφρική είχαν υποτεθεί μετά την ανακάλυψη αυτών των βραχογραφιών σε σημερινά αφιλόξενα τμήματα της Σαχάρας. Όταν η περίοδος έληξε, οι άνθρωποι εγκατέλειψαν σταδιακά την έρημο προς περιοχές με πιο αξιόπιστες πηγές νερού, όπως η Κοιλάδα του Νείλου και η Μεσοποταμία, όπου αναπτύχθηκαν πρώιμες σύνθετες κοινωνίες.

Ιστορικό έρευνας

Ο Ηρόδοτος το 440 π.Χ. και ο Στράβων το 23 π.Χ. συζήτησαν την ύπαρξη μιας πιο πράσινης Σαχάρας, αν και οι αναφορές τους αμφισβητήθηκαν αρχικά λόγω της ανεκδοτικής τους φύσης. Το 1850 ο ερευνητής Χάινριχ Μπαρθ συζήτησε την πιθανότητα οι παλαιότερες κλιματικές αλλαγές να οδήγησαν σε αύξηση της υγρασίας στη Σαχάρα, αφού ανακάλυψε πετρογλυφικά στην έρημο του Μουρζούκ, και άλλες ανακαλύψεις πετρογλυφικών ώθησαν τον εξερευνητή της ερήμου Λάσλο Αλμάσυ να καθιερώσει την έννοια της «Πράσινης Σαχάρας» τη δεκαετία του 1930. Αργότερα, τον 20ό αιώνα, αδιάσειστες αποδείξεις για μια παλαιότερη πιο πράσινη Σαχάρα, η ύπαρξη λιμνών^[1]^[2] και υψηλότερα επίπεδα ροής του Νείλου αναφέρονταν ολοένα και περισσότερο^[3] και αναγνωρίστηκε ότι το Ολόκαινο παρουσίασε μια υγρή περίοδο στη Σαχάρα.^[4] Η ιδέα ότι οι μεταβολές στην τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο επηρεάζουν την ένταση των μουσώνων είχε ήδη διατυπωθεί από το 1921, και αν και η αρχική περιγραφή ήταν εν μέρει ανακριβής, αργότερα βρέθηκαν εκτεταμένες αποδείξεις τέτοιων τροχιακών ελέγχων στο κλίμα.^[1] Αρχικά πιστευόταν ότι οι υγρές περίοδοι στην Αφρική συσχετίζονταν με τις παγετώδεις φάσεις (πλουβιακή υπόθεση) πριν από τη διάδοση της ραδιοχρονολόγησης με άνθρακα-14.^[5] Η ανάπτυξη και η ύπαρξη της Αφρικανικής Υγρής Περιόδου έχει διερευνηθεί μέσω αρχαιολογικών στοιχείων, κλιματικών μοντέλων και παλαιοκλιματικών δεικτών,^[6] όπως δεδομένα από αρχαιολογικές θέσεις,^[7] αμμόλοφους, αποθέσεις λιμνών, αιολικές αποθέσεις, κηρό φύλλων σε θαλάσσια ιζήματα και υγροτόπους.^[2]^[8] Η γύρη, οι λιμναίες αποθέσεις και τα αρχαία επίπεδα λιμνών έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των οικοσυστημάτων της Αφρικανικής Υγρής Περιόδου,^[9] και τα αποτυπώματα άνθρακα και φύλλων έχουν χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση αλλαγών στη βλάστηση.^[10] Η κλιματική κατάσταση πριν από 6.000 χρόνια έχει λάβει ιδιαίτερη προσοχή, ιδίως από τότε που αυτή η περίοδος της ΑΥΠ έχει χρησιμοποιηθεί ως πείραμα στο Παλαιοκλιματικό Πρόγραμμα Διασύγκρισης Μοντέλων.^[11] Πιο πρόσφατα, τα αποτελέσματα της εκπρασίνισης της Σαχάρας σε άλλες ηπείρους έχουν τραβήξει την επιστημονική προσοχή.^[12]

Παραπομπές

1 2 Claussen, Martin· Dallmeyer, Anne· Bader, Jürgen (29 Μαρτίου 2017). Theory and Modeling of the African Humid Period and the Green Sahara (στα Αγγλικά). 1. doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.532. ISBN 978-0-19-022862-0. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.
1 2 Holmes, Jonathan· Hoelzmann, Philipp (26 Απριλίου 2017). The Late Pleistocene-Holocene African Humid Period as Evident in Lakes (στα Αγγλικά). 1. σελ. 3. doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.531. ISBN 978-0-19-022862-0. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.
↑ McCool, Jon-Paul (2019-04-01). «Carbonates as evidence for groundwater discharge to the Nile River during the Late Pleistocene and Holocene». Geomorphology 331: 5. doi:10.1016/j.geomorph.2018.09.026. ISSN 0169-555X. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2019Geomo.331….4M. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Dawelbeit, Ahmed; Jaillard, Etienne; Eisawi, Ali (2019-12-01). «Sedimentary and paleobiological records of the latest Pleistocene-Holocene climate evolution in the Kordofan region, Sudan». Journal of African Earth Sciences 160: 12. doi:10.1016/j.jafrearsci.2019.103605. ISSN 1464-343X. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1464343X19302602. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Wendorf, Fred· Karlén, Wibjörn· Schild, Romuald (1 Ιανουαρίου 2007). Anderson, David G., επιμ. Chapter 6 - Middle Holocene environments of north and east Africa, with special emphasis on the African Sahara. Academic Press. σελ. 190. ISBN 978-0-12-088390-5. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2023.
↑ Timm, Oliver; Köhler, Peter; Timmermann, Axel; Menviel, Laurie (2010-05-01). «Mechanisms for the Onset of the African Humid Period and Sahara Greening 14.5-11 ka BP*». Journal of Climate 23: 2612. doi:10.1175/2010JCLI3217.1. ISSN 0894-8755. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2010JCli…23.2612T. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Hoelzmann, Philipp; Keding, Birgit; Berke, Hubert; Kröpelin, Stefan; Kruse, Hans-Joachim (2001-05-01). «Environmental change and archaeology: lake evolution and human occupation in the Eastern Sahara during the Holocene». Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology 169: 193. doi:10.1016/S0031-0182(01)00211-5. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2001PPP…169..193H. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Chandan, Deepak; Peltier, W. Richard (2020-11-01). «African Humid Period Precipitation Sustained by Robust Vegetation, Soil, and Lake Feedbacks». Geophysical Research Letters 47: 1. doi:10.1029/2020GL088728. ISSN 0094-8276. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020GeoRL..4788728C. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Sereno, Paul C.; Garcea, Elena A. A.; Jousse, Hélène; Stojanowski, Christopher M.; Saliège, Jean-François; Maga, Abdoulaye; Ide, Oumarou A.; Knudson, Kelly J. και άλλοι. (2008-08-14). «Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5000 Years of Holocene Population and Environmental Change». PLoS ONE 3 (8): 2. doi:10.1371/journal.pone.0002995. ISSN 1932-6203. PMID 18701936. PMC 2515196. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515196/. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Watrin, Julie; Lézine, Anne-Marie; Hély, Christelle; Contributors (2009-08-01). «Plant migration and plant communities at the time of the “green Sahara”». Comptes Rendus Geoscience 341: 657. doi:10.1016/j.crte.2009.06.007. ISSN 1631-0713. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009CRGeo.341..656W. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Chandan, Deepak; Peltier, W. Richard (2020-11-01). «African Humid Period Precipitation Sustained by Robust Vegetation, Soil, and Lake Feedbacks». Geophysical Research Letters 47: 2. doi:10.1029/2020GL088728. ISSN 0094-8276. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020GeoRL..4788728C. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.
↑ Huo, Yiling; Peltier, William Richard; Chandan, Deepak (2022-10-25). «Mid-Holocene climate of the Tibetan Plateau and hydroclimate in three major river basins based on high-resolution regional climate simulations» (στα αγγλικά). Climate of the Past 18 (10): 2403. doi:10.5194/cp-18-2401-2022. ISSN 1814-9324. https://cp.copernicus.org/articles/18/2401/2022/. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[:1-1] 1 2 Claussen, Martin· Dallmeyer, Anne· Bader, Jürgen (29 Μαρτίου 2017). Theory and Modeling of the African Humid Period and the Green Sahara (στα Αγγλικά). 1. doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.532. ISBN 978-0-19-022862-0. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.

[:2-2] 1 2 Holmes, Jonathan· Hoelzmann, Philipp (26 Απριλίου 2017). The Late Pleistocene-Holocene African Humid Period as Evident in Lakes (στα Αγγλικά). 1. σελ. 3. doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.531. ISBN 978-0-19-022862-0. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.

[:118-3] McCool, Jon-Paul (2019-04-01). «Carbonates as evidence for groundwater discharge to the Nile River during the Late Pleistocene and Holocene». Geomorphology 331: 5. doi:10.1016/j.geomorph.2018.09.026. ISSN 0169-555X. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2019Geomo.331….4M. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[4] Dawelbeit, Ahmed; Jaillard, Etienne; Eisawi, Ali (2019-12-01). «Sedimentary and paleobiological records of the latest Pleistocene-Holocene climate evolution in the Kordofan region, Sudan». Journal of African Earth Sciences 160: 12. doi:10.1016/j.jafrearsci.2019.103605. ISSN 1464-343X. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1464343X19302602. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[5] Wendorf, Fred· Karlén, Wibjörn· Schild, Romuald (1 Ιανουαρίου 2007). Anderson, David G., επιμ. Chapter 6 - Middle Holocene environments of north and east Africa, with special emphasis on the African Sahara. Academic Press. σελ. 190. ISBN 978-0-12-088390-5. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2023.

[6] Timm, Oliver; Köhler, Peter; Timmermann, Axel; Menviel, Laurie (2010-05-01). «Mechanisms for the Onset of the African Humid Period and Sahara Greening 14.5-11 ka BP*». Journal of Climate 23: 2612. doi:10.1175/2010JCLI3217.1. ISSN 0894-8755. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2010JCli…23.2612T. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[7] Hoelzmann, Philipp; Keding, Birgit; Berke, Hubert; Kröpelin, Stefan; Kruse, Hans-Joachim (2001-05-01). «Environmental change and archaeology: lake evolution and human occupation in the Eastern Sahara during the Holocene». Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology 169: 193. doi:10.1016/S0031-0182(01)00211-5. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2001PPP…169..193H. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[8] Chandan, Deepak; Peltier, W. Richard (2020-11-01). «African Humid Period Precipitation Sustained by Robust Vegetation, Soil, and Lake Feedbacks». Geophysical Research Letters 47: 1. doi:10.1029/2020GL088728. ISSN 0094-8276. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020GeoRL..4788728C. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[9] Sereno, Paul C.; Garcea, Elena A. A.; Jousse, Hélène; Stojanowski, Christopher M.; Saliège, Jean-François; Maga, Abdoulaye; Ide, Oumarou A.; Knudson, Kelly J. και άλλοι. (2008-08-14). «Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5000 Years of Holocene Population and Environmental Change». PLoS ONE 3 (8): 2. doi:10.1371/journal.pone.0002995. ISSN 1932-6203. PMID 18701936. PMC 2515196. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515196/. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[:12-10] Watrin, Julie; Lézine, Anne-Marie; Hély, Christelle; Contributors (2009-08-01). «Plant migration and plant communities at the time of the “green Sahara”». Comptes Rendus Geoscience 341: 657. doi:10.1016/j.crte.2009.06.007. ISSN 1631-0713. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009CRGeo.341..656W. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[11] Chandan, Deepak; Peltier, W. Richard (2020-11-01). «African Humid Period Precipitation Sustained by Robust Vegetation, Soil, and Lake Feedbacks». Geophysical Research Letters 47: 2. doi:10.1029/2020GL088728. ISSN 0094-8276. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020GeoRL..4788728C. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[12] Huo, Yiling; Peltier, William Richard; Chandan, Deepak (2022-10-25). «Mid-Holocene climate of the Tibetan Plateau and hydroclimate in three major river basins based on high-resolution regional climate simulations» (στα αγγλικά). Climate of the Past 18 (10): 2403. doi:10.5194/cp-18-2401-2022. ISSN 1814-9324. https://cp.copernicus.org/articles/18/2401/2022/. Ανακτήθηκε στις 2023-09-12.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]