Νομοθετική Συνέλευση (Κόστα Ρίκα)

Οι βουλευτές εκλέγονται για τέσσερα χρόνια στο αξίωμα και δεν μπορούν να επανεκλεγούν διαδοχικά.^[5] Υπάρχουν μόνο τρεις προϋποθέσεις για να είναι κάποιος υποψήφιος:^[6]

Να είναι πολίτης·

Να είναι Κοσταρικανός εκ γενετής, ή με πολιτογράφηση με δέκα χρόνια διαμονής στη χώρα μετά την απόκτηση της εθνικότητας·

Να είναι τουλάχιστον είκοσι ενός ετών.

Δεν μπορούν να εκλεγούν βουλευτές, ούτε να εγγραφούν ως υποψήφιοι για το αξίωμα αυτό:

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή όποιος τον αντικαθιστά στην άσκηση της Προεδρίας κατά τον χρόνο της εκλογής·

Οι Υπουργοί της Κυβέρνησης·

Οι τακτικοί Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κόστα Ρίκα·

Οι τακτικοί και αναπληρωματικοί Δικαστές του Ανωτάτου Εκλογικού Δικαστηρίου και ο διευθυντής του Ληξιαρχείου·

Το στρατιωτικό προσωπικό εν ενεργεία·

Εκείνοι που ασκούν δικαιοδοσία, πολιτική ή αστυνομική εξουσία που εκτείνεται σε μια επαρχία·

Οι διευθυντές των αυτόνομων ιδρυμάτων·

Οι συγγενείς του προσώπου που ασκεί την Προεδρία της Δημοκρατίας, έως και τον δεύτερο βαθμό συγγένειας εξ αίματος ή αγχιστείας, συμπεριλαμβανομένων.

Αυτά τα ασυμβίβαστα επηρεάζουν όσους κατέχουν τις υποδεικνυόμενες θέσεις εντός των έξι μηνών πριν από την ημερομηνία της εκλογής. Για τον λόγο αυτό, όταν μια κυβέρνηση πλησιάζει στο τέλος της, είναι σύνηθες να υπάρχουν αρκετές παραιτήσεις προσώπων που κατέχουν αυτές τις θέσεις και προσπαθούν να διεκδικήσουν μια βουλευτική έδρα.^[7]

Οι βουλευτές δεν μπορούν να αποδεχθούν, μετά την ορκωμοσία τους, επί ποινή απώλειας της ιδιότητάς τους, οποιαδήποτε θέση ή απασχόληση στις άλλες Εξουσίες του Κράτους ή σε αυτόνομα ιδρύματα, εκτός από την περίπτωση Υπουργείου της Κυβέρνησης. Σε αυτή την περίπτωση, θα επανενταχθούν στην Εθνοσυνέλευση όταν παύσουν να λειτουργούν. Το βουλευτικό λειτούργημα είναι επίσης ασυμβίβαστο με την άσκηση οποιουδήποτε άλλου δημόσιου αξιώματος λαϊκής εκλογής. Οι βουλευτές δεν επιτρέπεται να συνάπτουν, άμεσα ή έμμεσα, ή μέσω αντιπροσώπευσης, οποιαδήποτε σύμβαση με το Κράτος, ούτε να αποκτούν παραχώρηση δημόσιων αγαθών που συνεπάγεται προνόμιο, ούτε να παρεμβαίνουν ως διευθυντές, διαχειριστές ή μάνατζερ σε εταιρείες που συμβάλλονται με το Κράτος για έργα, προμήθειες ή εκμετάλλευση δημοσίων υπηρεσιών.

Οι βουλευτές δεν ευθύνονται για τις απόψεις που εκφράζουν στην Ολομέλεια της Νομοθετικής Συνέλευσης. Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων, δεν μπορούν να συλληφθούν για αστικούς λόγους, εκτός εάν εξουσιοδοτηθεί από την ίδια τη Νομοθετική Συνέλευση ή εάν ο βουλευτής συναινέσει σε αυτό. Από τη στιγμή που ανακηρύσσονται τακτικοί ή αναπληρωματικοί βουλευτές, μέχρι να λήξει η νόμιμη θητεία τους, δεν επιτρέπεται να στερηθούν την ελευθερία τους για ποινικούς λόγους, εκτός εάν έχουν προηγουμένως τεθεί σε διαθεσιμότητα από τη Νομοθετική Συνέλευση. Αυτή η βουλευτική ασυλία δεν ισχύει στην περίπτωση αυτόφωρου εγκλήματος ή όταν ο βουλευτής παραιτείται από αυτήν. Ωστόσο, οι βουλευτές που έχουν συλληφθεί επ' αυτοφώρω, θα αφεθούν ελεύθεροι εάν το διατάξει η Νομοθετική Συνέλευση. Είναι παρόμοιο με το λεγόμενο βουλευτικό προνόμιο του [[Σύστημα Γουεστμίνστερ]|Συστήματος Γουεστμίνστερ]] του Κοινοβουλίου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Είναι δυνατόν ένας βουλευτής που εκλέχθηκε με ένα πολιτικό κόμμα, να αποχωρήσει από την κοινοβουλευτική ομάδα αυτού του κόμματος και να ενεργεί ως ανεξάρτητος βουλευτής, ωστόσο οι βουλευτές που κάνουν χρήση αυτής της δυνατότητας δεν μπορούν να προσχωρήσουν σε άλλη νομοθετική ομάδα, παρά μόνο σε εκείνη με την οποία εκλέχθηκαν, όπως προβλέπεται στον Κανονισμό της Νομοθετικής Συνέλευσης. Δεν είναι δυνατόν, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ένας πολίτης να θέσει απευθείας υποψηφιότητα για τη θέση του ανεξάρτητου βουλευτή χωρίς την εκπροσώπηση πολιτικού κόμματος.^[8]

Η ιδιότητα του ανεξάρτητου βουλευτή προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 25 του Συντάγματος της Κόστα Ρίκα, το οποίο ορίζει ότι όλοι οι πολίτες έχουν ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και συνεπώς δεν μπορούν να αναγκαστούν να παραμείνουν σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό κόμμα και μπορούν να προσχωρήσουν σε οποιαδήποτε άλλη πολιτική ομάδα.

Οι κάτοικοι της Δημοκρατίας έχουν το δικαίωμα να συνεταιρίζονται για νόμιμους σκοπούς. Κανείς δεν μπορεί να αναγκαστεί να είναι μέλος οποιουδήποτε σωματείου.

Ωστόσο, όπως έχει παρατηρήσει επανειλημμένα το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Κόστα Ρίκα,^{[9][10][11][12][13]} δεδομένου ότι οι βουλευτές εκλέγονται λαϊκά, η υποψηφιότητά τους πρέπει να γίνεται μέσω πολιτικού κόμματος, λόγω του πλαισίου του ισχύοντος νομικού συστήματος, στο οποίο τα πολιτικά κόμματα έχουν το μονοπώλιο στην πρόταση υποψηφίων βουλευτών σύμφωνα με τον Εκλογικό Κώδικα.^[2]

Επομένως, οι ανεξάρτητοι βουλευτές δεν μπορούν να ενεργούν εξ ονόματος άλλου κόμματος με το οποίο δεν εξελέγησαν εντός του νομοθετικού συμβουλίου, παρά μόνο ανεξάρτητα, ούτε θεωρούνται ομάδα ή «μπλοκ», λέξη που δεν υπάρχει στον Κανονισμό της Νομοθετικής Συνέλευσης. Άλλες δραστηριότητες που ανήκουν στις κοινοβουλευτικές ομάδες ή στους αρχηγούς των ομάδων δεν επιτρέπονται επίσης, όπως η συμπερίληψη νομοσχεδίων στις διαβουλεύσεις.

Αρκετοί ανεξάρτητοι βουλευτές κατά τη διάρκεια της ιστορίας έχουν ζητήσει από το Συνταγματικό Τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου να αναγνωριστούν ως αρχηγοί κοινοβουλευτικής ομάδας ή να έχουν τους οικονομικούς πόρους μιας ομάδας, σε αντίθεση με τους κανονισμούς. Το δικαστήριο έχει δηλώσει:^[14][15][16]

Πράγματι, δεν είναι δυνατόν σε καμία περίπτωση να απαιτηθεί οποιοσδήποτε βουλευτής που αποχωρεί από την Ομάδα στην οποία ανήκει, να κηρυχθεί ως νέα Πολιτική Ομάδα, με όλες τις αρμοδιότητες και τα καθήκοντα που ενυπάρχουν σε αυτή την ιδιότητα, τόσο λόγω της ύπαρξης κανονιστικής διάταξης που ορίζει και περιορίζει την έννοια της «Κοινοβουλευτικής Ομάδας», όσο και λόγω μιας βασικής πτυχής της κοινής λογικής, η οποία επιδιώκει να θέσει τα απαραίτητα όρια για την επίτευξη των ιδανικών οργανωτικών μηχανισμών που επιτρέπουν, με τη σειρά τους, την αποτελεσματική και αποδοτική ανάπτυξη των νομοθετικών καθηκόντων.

Ο ενδεχόμενος μεταγενέστερος διαχωρισμός ενός βουλευτή από το πολιτικό κόμμα με το οποίο εξελέγη δεν σημαίνει ότι ο βουλευτής χάνει την ιδιότητά του ως τέτοιος, δεδομένου ότι ανά πάσα στιγμή διατηρεί τις εξουσίες, τα δικαιώματα και τα καθήκοντα που ενυπάρχουν στη θέση του· Όμως τα προαναφερθέντα δεν συνεπάγονται ότι ο διαχωρισμός του τον εξουσιοδοτεί να αποκτήσει, αυτεπάγγελτα και με πλήρες δικαίωμα, τις αρμοδιότητες που προσιδιάζουν σε ένα σχήμα που προβλέπεται ρητά στον Κανονισμό, με ιδιαίτερα καθήκοντα και δικαιώματα και με σκοπό να είναι ο εκπρόσωπος μιας ομάδας βουλευτών που εκλέγονται υπό την ίδια πολιτική σημαία.

Συνεπώς, δεν υπάρχει κανονιστική δυνατότητα σχηματισμού ομάδας που δεν συνδέεται με την εκπροσώπηση πολιτικού κόμματος που έχει εκλέξει τουλάχιστον έναν αντιπρόσωπο μέσω της ψήφου, όπως νοείται σύμφωνα με το άρθρο 93 του Συντάγματος.^[8]

Στην κοινοβουλευτική περίοδο 2018–2022 αρκετοί βουλευτές που εκλέχθηκαν μέσω του Κόμματος Εθνικής Αποκατάστασης και του Κόμματος Εθνικής Ολοκλήρωσης δήλωσαν ανεξάρτητοι και στη συνέχεια προσχώρησαν προσωπικά ως μπλοκ ή μεμονωμένα σε κόμματα με τα οποία δεν εξελέγησαν. Αυτό, σύμφωνα με τους κανονισμούς, αποτελεί προσωπική ένταξη και δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση ότι τα κόμματα στα οποία προσχώρησαν αργότερα έχουν νομική εκπροσώπηση ως κοινοβουλευτική ομάδα, επομένως αναγνωρίζονται ως ανεξάρτητοι εντός του καταλόγου των βουλευτών της Νομοθετικής Συνέλευσης.^[17][18][19]

Η Νομοθετική Συνέλευση είναι ένα μονοθάλαμο σώμα 57 βουλευτών, ο αριθμός των οποίων είναι συνταγματικά καθορισμένος και οι οποίοι εκλέγονται με κλειστές λίστες που προτείνονται από τα πολιτικά κόμματα σύμφωνα με ένα αναλογικό σύστημα. Διαφορετικοί εμπειρογνώμονες έχουν συστήσει την αύξηση του αριθμού των βουλευτών ως επείγουσα ανάγκη για τη βελτίωση της εκπροσώπησης, αλλά η πρόταση αυτή είναι εξαιρετικά μη δημοφιλής στον πληθυσμό και προκαλεί αντιδράσεις απόρριψης.^[20]