Μνημείο του Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι (Βαρσοβία)

Το μνημείο παραγγέλθηκε το Σεπτέμβριο του 1788 από τον Στανίσουαφ Αύγουστο Πονιατόφσκι, μονάρχη της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, για να τιμήσει τον Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι, κυβερνήτη της χώρας από το 1674 έως το 1696, και τη νίκη του στη Μάχη της Βιέννης το 1683, εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Πονιατόφσκι ήλπιζε ότι θα βοηθήσει να πυροδοτήσει το αντιοθωμανικό αίσθημα μεταξύ του πληθυσμού, λίγο πριν ξεκινήσει ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος, καθώς σχεδίαζε να υποστηρίξει τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Ωστόσο, δεν είχε επιθυμητή επιρροή στην κοινή γνώμη.

Το γλυπτό σχεδιάστηκε από τον Γάλλο Αντρέ-Ζαν Λεμπράν και σκαλίστηκε από τον Φραντσίσεκ Πινκ. Ήταν έμπνευση από ένα παρόμοιο άγαλμα του Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι στο Παλάτι του Βιλάνουφ στη Βαρσοβία, που χρονολογείται περίπου το 1663.^[1][2] Το μνημείο αποκαλύφθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1788, στην 105η επέτειο της Μάχης της Βιέννης, σε τελετή στην οποία παρακολούθησαν περίπου 30 χιλιάδες άτομα.^[3] Τοποθετήθηκε στο Πάρκο Γουαζιένκι, στη Γέφυρα Σομπιέσκι, μια πέτρινη διέλευση πάνω από την Λίμνη των Λουτρών, που χρονολογείται το 1779. Ανακαινίστηκε για την τελετή, με σχεδιασμό από τον Ντομένικο Μερλίνι, που περιελάμβανε επέκταση με δύο ανοίγματα γέφυρας και ένα τμήμα με στοά.

Την πρώτη μέρα της Νοεμβριανής Εξέγερσης, τη νύχτα της 29ης προς 30η Νοεμβρίου 1830, το μνημείο έγινε σημείο συγκέντρωσης για τους αντάρτες, πριν από την επίθεση τους στο Βασιλικό Οπλοστάσιο.

Το μνημείο επιβίωσε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και υποβλήθηκε σε εκτεταμένες ανακαινίσεις το 1947. Το 1999, η μνημείο υπέστει μερική καταστροφή από έναν βάνδαλο, ο οποίος έσπασε ένα χέρι από άγαλμα ενός Οθωμανού στρατιώτη και κατέστρεψε τα κείμενα στις ασπίδες. Η ζημιά επιδιορθώθηκε μετά το συμβάν. Ανακαινίστηκε ξανά το 2001, αφού το κεφάλι του Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι έσπασε και έπεσε στο κανάλι νερού κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας. Το 2022, ένα μέρος του αριστερού ποδιού του βασιλιά έσπασε.^[4]

Το γλυπτό είναι κατασκευασμένο από ψαμμίτη του Σιντουόβιετς και αποτελείται από τρία μέρη. Στο κέντρο βρίσκεται ένα άγαλμα του Βασιλιά Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι, που ιππεύει ένα άλογο. Φοράει πανοπλία ιππότη και μία περικεφαλαία με λοφίο, και κρατάει ένα σκήπτρο στο αριστερό του χέρι. Το άλογο στέκεται στα πίσω πόδια του, έτοιμο να ποδοπατήσει δύο τρομαγμένους Οθωμανούς στρατιώτες που βρίσκονται κάτω από αυτό. Το άγαλμα έχει ύψος περίπου 4 μέτρα. Στα δεξιά και στα αριστερά του βρίσκονται δύο ασπίδες, που είναι τοποθετημένες σε σωρούς οθωμανικών πανοπλιών, όπλων, ενδυμάτων και εξοπλισμού. Διαθέτουν επιγραφές στα πολωνικά στα δεξιά και στα λατινικά στα αριστερά.

Το μνημείο βρίσκεται στο Πάρκο Γουαζιένκι. Είναι τοποθετημένο μέση της Γέφυρας Σομπιέσκι, μια πέτρινη διέλευση πάνω από τη Λίμνη των Λουτρών, η οποία αποτελεί μέρος της οδού Αγκρικόλα. Βρίσκεται στον άξονα του Παλατιού των Λουτρών.

• 
  Πίνακας του 1888 του Τσίπριαν Ντιλτσίνσκι, που απεικονίζει το γλυπτό.
• 
  Η αριστερή ασπίδα.
• 
  Η δεξιά ασπίδα.