Εκκλησία Αγίου Γεωργίου (Όπλενατς)

Εκτός από τα δύο τάφους μέσα στην εκκλησία (του Καραγιώργη και του Πέτρου Α ́ που βρίσκονται στον κυρίως ναό), υπάρχουν 26 άλλα μέλη της δυναστείας οι οποίοι έχουν ταφεί στο μαυσωλείο. Έξι γενιές της οικογένειας Καρατζόρτζεβιτς έχουν ταφεί σε αυτή την εκκλησία:

1. Η πρώτη γενιά: η Μαρίκα Ζίβκοβιτς, μητέρα του Καραγιώργη.
2. Η δεύτερη γενιά: Καραγιώργης Πέτροβιτς και η σύζυγός του, Γελένα Γιοβάνοβιτς (1764-1842).
3. Η τρίτη γενιά: ο γιος του Καραγιώργη Αλέξανδρος και η σύζυγός του Περσίντα Νενάντοβιτς (1813-1873).
4. Η τέταρτη γενιά: τα εννέα παιδιά του Αλεξάνδρου και της Περσίντα: Η Κλεοπάτρα (1835-1855), ο Αλέξιος (1836-1840), ο Σβέτοζαρ (1841-1847), η Γελένα (1846-1867), ο Ανδρέια (1848-1864), η Γελισαβέτα (1851- 1852), ο Τζόρτζε (1856-1888), ο Αρσένιος, και ο Πέτρος Α ́ (εντός της εκκλησίας) και η σύζυγός του Ζόρκα (η οποία ενταφιάστηκε στη κρύπτη). Από τα δέκα παιδιά του πρίγκιπα Αλέξανδρου και της πριγκίπισσας Περσίντα, μόνο η μεγαλύτερη κόρη τους, η Πολέξιγια (1833-1914), δεν ετάφη στην εκκλησία, αν και η κόρη της Πολέξιγια, Περσίντα Ίντα Νικολάιεβιτς (1860-1945) ετάφη σε αυτή.
5. Η πέμπτη γενιά, τα παιδιά του Πέτρου Α ́και της Ζόρκα: η Μιλένα (1886-1887), ο Γεώργιος και η συζύγος του, Ράντμιλα Ράντοντζικ (1907-1993), ο Αλέξανδρος Α΄, η συζυγος του Μαρία και ο γιος τους, Ανδρίγια (1890-1890). Επίσης ενταφιάστηκε ο γιος του πρίγκιπα Αρσενίου, Παύλος και η σύζυγος του, Όλγα.
6. Η έκτη γενιά: τα παιδιά του Βασιλιά Αλέξανδρου Α ́ και της Βασίλισσας Μαρίας: ο Πέτρος Β ́ και η σύζυγός του Αλεξάνδρα, ο Τομισλάβ και ο Άνδρεας. Επίσης, ενταφιάστηκαν οι γιοι του πρίγκιπα Παύλου, Νικόλαος και Αλέξανδρος.

Από τους 28 τάφους της δυναστείας των Καρατζόρτζεβιτς, έξι από αυτούς ανήκουν σε μονάρχες: ο Ανώτατος Ηγέτης Καραγιώργης, ο Πρίγκιπας Αλέξανδρος, ο βασιλιάς Πέτρος Α΄, ο βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄, ο Πρίγκιπας Παύλος και ο βασιλιάς Πέτρος Β΄. Το βασιλικό μαυσωλείο στο Όπλενατς είναι σημαντικό τοπόσημο στην ιστορία της Σερβίας και τον παραδοσιακό χώρο ταφής της Δυναστείας Καρατζορτζεβιτς.

Στις 6 Οκτωβρίου 2012, ο πρίγκιπας Παύλος, η σύζυγός του Όλγα και ο γιος του Νίκολα θάφτηκαν στην εκκλησία μετά από την εκταφή των σορών τους από το νεκροταφείο Μπουά ντε Βω στη Λωζάνη, και τον επαναπατρισμό τους στη Σερβία.^[2]

Στις 26 Μαΐου 2013, οι σοροί της η Βασίλισσας Μαρίας, των γιων της, ο Βασιλιά Πέτρου Β ́ και Πρίγκιπα Ανδρέα, όπως και η σύζυγος του Πέτρου Β ́, Αλεξάνδρα, ενταφιάστηκαν στο Όπλενατς μετά από τον επαναπατρισμό τους στη Σερβία.^[3]

Τον 19ο αιώνα, η περιοχή αυτή ήταν καλυμμένη με δάση. Ο όρος Όπλενατς προέρχεται από το "oplen", που σημαίνει ξύλινα μέρη αμάξης. Ο Καραγιώργης είχε εγκατασταθεί στην περιοχή, όπου έχτισε αμπελώνες και κήπους όπως και αμυντικές εγκαταστάσεις. Ο γιος του, Αλέξανδρος έχτισε νέα κτίρια και επέκτεινε τους αμπελώνες. Μόνο με την άφιξη του βασιλιά Πέτρου Α ́, το μέρος αυτό έλαβε την πραγματική του σημασία.

Ο Πέτρος Α ́, όταν ανέβηκε στο θρόνο το 1903, επέλεξε ένα σημείο στην κορυφή του λόφου του Μάλι Όπλενατς για τη θέση της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Το 1907 κατατέθηκε ο θεμέλιος λίθος. Έλαβε χώρα διαγωνισμός ανάθεσης προσφοράς για αρχιτέκτονες, τον οποίο κέρδισε ο Νικόλα Νεστορόβιτς. Μετά από μια μακρά περίοδο αξιολόγησης, όσον αφορά το αρχιτεκτονικό στυλ, και λόγω της δυσαρέσκειας του βασιλιά με την προτεινόμενη λύση, το 1909 έλαβε χώρα δεύτερος διαγωνισμός.

Αυτή τη φορά, τον διαγωνισμό κέρδισε ο νεαρός αρχιτέκτονας Κόστα Γιοβάνοβιτς. Τη Πρωτομαγιά του 1910, η κατασκευή άρχισε σύμφωνα με το σχέδιο του Γιοβάνοβιτς. Την 1η Σεπτεμβρίου 1910, η κατασκευή της κρύπτης και η θεμελίωση του κυρίως ναού ολοκληρώθηκε. Το 1911 η διαδικασία κατασκευής συνέχισε με ταχείς ρυθμούς. Το ίδιο έτος αποφασίστηκε ότι η πρόσοψη της εκκλησίας θα ήταν από λευκό μάρμαρο, το οποίο προέρχεται από το κοντινό βουνό Βένσατς, γνωστό για το λευκό του μάρμαρο. Το φθινόπωρο του 1912, η εκκλησία ήταν γενικά ολοκληρωμένη. Ο Πατριάρχης των Σέρβων Δημήτριος εγκαινίασε την εκκλησία στις 23 Σεπτεμβρίου 1912. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων και του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η τελική κατασκευή της εκκλησίας διεκόπη. Όταν η Αυστροουγγαρία κατέλαβε τη Σερβία το χειμώνα του 1915, η εκκλησία λεηλατήθηκε, όπως και η κρύπτη.

Επιστρέφοντας στην απελευθερωμένη πατρίδα και στην ιστορική δημιουργία του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβενών, ο Πέτρος Α ́ δεν ήταν σε θέση να δει την ολοκλήρωση του ναού. Ο βασιλιάς πέθανε στις 16 Αυγούστου 1921, και ο διάδοχός του Αλέξανδρος Α΄ ανέλαβε την ολοκλήρωση της, με μικροαλλαγές του αρχικού σχεδίου.

Μετά την ανακατασκευή της κρύπτης από τον Γιοβάνοβιτς, ακολούθησε η κατασκευή του τέμπλου και της οροφής. Οι καμπάνες κατασκευάστηκαν από τους Αδελφούς Πικάρ από το Αννεσύ της Γαλλίας και τα ψηφιδωτά από τους Puhl & Wagner από το Βερολίνο της Γερμανίας. Οι πολύελαιοι κατασκευάστηκαν από την Luks στο Ζάγκρεμπ της Κροατίας. Η εκκλησία εγκαινιάστηκε ξανά τον Σεπτέμβριο του 1930, και τελούνταν λειτουργίες μέχρι το 1947. Έκτοτε, κηρύχθηκε πολιτιστικό μνημείο και είναι ανοιχτό για επισκέπτες. Το Οπλένατς προστέθηκε στον κατάλογο των Μνημείων Πολιτισμού Εξαιρετικής Σημασίας το 1979, και προστατεύεται από το κράτος.

Η εκκλησία περιέχει πέντε τρούλους Το εσωτερικό μήκος του ναού είναι 30 μέτρα και το ύψος του τόξου είναι 27 μέτρα (89 πόδια). Το πλάτος κάθε νάρθηκα είναι 9 μέτρα, και το ίδιο συμβαίνει και με το κεντρικό τρούλο. Και οι τέσσερις προσδομές είναι κατασκευασμένες από λευκό μάρμαρο, το οποίο προέρχεται από το βουνό Βένσατς. Η κύρια πρόσοψη, η πιο διακοσμητική, είναι δυτικότροπη. Η σύνθεση του τέμπλου φιλοξενεί ένα εικόνα του Αγίου Γεωργίου, στον οποίο αφιερώνεται η εκκλησία. Φτιαγμένο στη Βενετία σύμφωνα με το σχέδιο του γνωστού Σερβικού καλλιτέχνη Πάγια Γιοβάνοβιτς, με βάση ένα χρυσό μωσαϊκό, το οποίο συμβολίζει τη νίκη των Σέρβων εναντίον των εχθρών τους. Πάνω από την Ωραία Πύλη, βρίσκεται φιλοτεχνημένο το οικόσημο της οικογένειας Καρατζόρτζεβιτς, στις πλευρές του οποίου εμφανίζονται δύο άνδρες από την περιοχή της Σουμαδίας, κρατώντας σημαίες. Το πάτωμα της εκκλησίας κατασκευάστηκε στο Μόναχο, από γυαλισμένο μάρμαρο, σε διάφορα χρώματα. Ανυψωμένοι σε ένα μικρό βάθρο, οι βασιλικοί θρόνοι είναι κατασκευασμένοι από γυαλισμένο πράσινο μάρμαρο, οι πλάτες τους είναι διακοσμημένοι με χρυσό μωσαϊκό και στη μέση βρίσκεται ο δικέφαλος αετός, ενώ ολόκληρη η σύνθεση στηρίζεται σε γλυπτά λιοντάρια. Ο κεντρικός πολύελαιος, με 9 μέτρα διάμετρο, βρίσκεται κάτω από το κύριο τρούλο, κρεμασμένο σε 8 σημεία. Είναι κατασκευασμένο από χαλκό και ζυγίζει 1.500 κιλά. Σε αυτό βρίσκεται διακοσμημένο ένα αναποδογυρισμένο στέμμα, το οποίο συμβολίζει την χαμένη Σερβική Αυτοκρατορία που καταποντίστηκε στην Μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1389.

Ψηφιδωτά

Επεξεργασία

Η αρχική ιδέα του βασιλιά Πέτρου Α ́ ήταν να χαραχθεί στους τοίχους του ναού τα ονόματα όλων των στρατιωτών και αξιωματικών που είχαν πεθάνει στους Βαλκανικούς Πολέμους. Αλλά, επειδή η εκκλησία δεν είχε ολοκληρωθεί πλήρως, και από τότε που ακολούθησε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, αυτή η ιδέα έπρεπε να εγκαταλειφθεί. Τελικά, η λύση ήταν να διακοσμηθεί το εσωτερικό του ναού με ψηφιδωτά, τα οποία θα ήταν ένα είδος μουσείου αναπαραγωγών των πιο όμορφων νωπογραφιών της μεσαιωνικής Σερβικής τέχνης. Το εσωτερικό του ναού έχει 725 ζωγραφισμένες συνθέσεις (513 στο ναό και 212 στην κρύπτη), στις οποίες υπάρχουν 1500 φιγούρες. Η συνολική έκταση των ψηφιδωτών είναι 3.500 τετραγωνικά μέτρα, με 40 εκατομμύρια διαφορετικά χρωματικά κομμάτια γυαλιού που έχουν 15.000 διαφορετικές ποικιλίες χρωμάτων, δημιουργώντας ζωηρή καλλιτεχνική εντύπωση.

Δεξιά από την είσοδο, σε όλο το νότιο τοίχο του νάρθηκα, βρίσκεται η απεικόνιση του βασιλιά Πέτρου Α ́, που κρατά το ομοίωμα της εκκλησίας στην παλάμη του αριστερού του χεριού, φορώντας ένα στέμμα. Με το δεξί του χέρι, καθοδηγείται από τον Άγιο Γεώργιο, στον οποίο αφιερώνεται ο ναός, και φαίνεται να πλησιάζει την Θεοτόκο, χαιρετώντας τον με τον Χριστό καθισμένο σε θρόνο.

Στο νότιο μέρος της εκκλησίας βρίσκεται η απεικόνιση των Σερβικών μεσαιωνικών κυβερνήσεων, μια εντυπωσιακή σειρά με καθένα από αυτούς να εκπροσωπούνται από τις αντίστοιχες εκκλησίες και μοναστήρια που ίδρυσαν.

Στον κεντρικό τρούλο απεικονίζεται ο Παντοκράτωρ, αντίγραφο του από αυτόν που βρίσκετα στο μοναστήρι της Γκρατσάνιτσα. Στον χώρο του Ιερού Βήματος, απεικονίζονται σκηνές από την Καινή Διαθήκη, αντίγραφα από άλλα σημαντικά μεσαωνικά μοναστήρια και εκκλησίες της Σερβίας.

Εκτός από το Μαυσωλείο, υπάρχουν και άλλα κτίσματα, τα οποία στεγάζουν το Ίδρυμα του Βασιλιά Πέτρου Α ́ και την οικία του, τους αμπελώνες του Καραγιώργη, και τις οικίες των επιστατών. Οι επισκέπτες μπορούν επίσης να επισκεφθούν την ιστορική πόλη Τοπόλα που βρίσκεται κοντά στην εκκλησία, ένα παραδοσιακό οχυρό της οικογένειας Καρατζορτζέβιτς, από την εποχή του Καραγιώργη.

• Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Εκκλησία Αγίου Γεωργίου (Όπλενατς) στο Wikimedia Commons
• (Σερβικά) Επίσημος ιστότοπος